Hacivat ve Karagöz Neden Öldü? Efsanenin Anatomisi ve Mizahın Suçu Başlarken: Rahatsız Edici Bir İtiraf Ben bu hikâyeye inanmıyorum. “Hacivat ve Karagöz neden öldü?” sorusuna yıllardır tekrarlanan cevap—Bursa’da bir inşaatı oyaladıkları için idam edildiler—kulağa hoş gelen bir masal. Cesurca söyleyeyim: Bu, tarihsel boşlukları kapatmak için üretilmiş, düzeni meşrulaştıran bir etiolojik efsane. Elimizdeki veriler, anlatının duygusal etkisi kadar güçlü değil. “Öldüler” anlatısı, büyük olasılıkla gölge oyununun kökenini açıklamak ve otoriteyi haklı göstermek için üretilmiş bir mit; sağlam bir arşiv kaydı yok. Rivayetin Omurgası: Bursa, İnşaat, İdam—Peki Delil Nerede? Popüler versiyon şudur: Hacivat ile Karagöz, Bursa’da bir cami inşaatında işçileri güldürüp oyaladığı…
8 YorumEtiket: bu
Cankadaş Ne Demek? Bilimsel Merakla Dostluğun Derinliklerine Yolculuk İnsan doğasının en büyüleyici yönlerinden biri, sosyal bağlar kurma yeteneğimizdir. Bu bağlar bizi hayatta tutar, anlam katar ve varoluşumuzu derinleştirir. İşte bu bağların en özel olanlarından biri de “cankadaşlık”tır. Peki cankadaş ne demek? Neden bazı dostluklar sıradan ilişkilerin ötesine geçer ve bir tür ruhsal bağ hâline gelir? Bu yazıda, bilimsel veriler ışığında ancak herkesin anlayabileceği bir dille bu soruların izini süreceğiz. — Cankadaşlık: Kelimenin Ötesinde Bir Bağ “Cankadaş” kelimesi Türkçede “can dostu” anlamına gelir. Sadece arkadaş değil, adeta ruhun bir parçası hâline gelmiş kişi için kullanılır. Bu, sıradan sosyal ilişkilerden farklı olarak…
6 YorumOsmanlıda Hadim Ne Demek? Güç, Hizmet ve Bedene Dair Rahatsız Edici Sorular Bir kavramı parlatıp vitrine koyduğumuzda, çoğu zaman gölgesini görmeyiz. “Osmanlıda hadim” dediğimizde akla çoğunlukla saygı, sadakat, hizmet gelir. Oysa bu sözcüğün parıltısının ardında rahatsız edici bir tarih durur: “hadim” (Arapça kökenli “hâdim”) hizmet eden, hizmetkâr demektir; saray ve kutsal mekânlar için kullanılan onurlu bir unvandır. Ama aynı ses, Türkçedeki “hadım”la —yani hadım edilmiş erkekle— iç içe geçerek bizi Harem ağalarına, zorla dönüştürülmüş bedenlere ve imparatorluğun en karanlık güç ağlarına götürür. Bu yazı, tam da bu gerilimi kurcalıyor: Onurlu hizmet anlatısıyla, insan bedeninin yoksayılması arasındaki uçurumu. Kelimenin Masumiyeti, Gerçeğin…
14 YorumBazen, teknoloji ve tıbbın nerelere evrileceğini hayal ediyorum. Günümüzde kalp cerrahisi, bir zamanlar imkansız gibi görünen şeyleri mümkün kılacak kadar ilerledi. Ama gelecekte neler olacak? Kim, kalp cerrahisinde zirveye çıkacak ve dünyada kalp hastalıklarını tamamen tedavi edebilecek bir devrim yaratacak? Gelin, geleceğe dair bu sorular üzerinde birlikte düşünelim. Kimi zaman analitik bakış açıları, kimi zaman da insan odaklı düşünceler, bizi doğru cevaba yaklaştırabilir. Dünyanın En İyi Kalp Cerrahı Kim Olacak? Geleceğin Kalp Cerrahisi: İleri Teknolojiler ve İnsan Dokunuşu Bugün, dünyanın en iyi kalp cerrahları arasında isim yapmış pek çok doktor bulunuyor. Ancak hepimizin aklında bir soru var: Gelecekte kalp cerrahisi…
10 Yorumİslam’da Haslet Ne Demek? İnsanlıkla Çelişen Bir Kavram mı? İslam’da “haslet” kelimesi, genellikle ahlaki ve manevi erdemler, güzel ahlak ya da kişisel nitelikler anlamında kullanılır. Ama bu kelimenin kökeni ve anlamı üzerine düşündüğümüzde, bazı derin, hatta çelişkili sorular ortaya çıkıyor. Gerçekten de İslam’ın öğretilerindeki bu kavram, bireylerin ahlaki gelişimini mi destekliyor, yoksa toplumun baskı unsuru olarak mı işliyor? Haslet, sadece bir müminin güzel ahlaka sahip olması gereken ideal bir durum mudur, yoksa toplumda neyin doğru olduğu hakkında her bireyi sınırlayan bir yapısal zorunluluk mu? İslam’da haslet genellikle pozitif bir kavram olarak kabul edilir; dürüstlük, adalet, sabır gibi erdemler bu başlık…
10 Yorum